Το θέρισμα δεκατία '50 Αναγέννηση

Το θέρισμα στην Αναγέννηση Σερρών, κυρίως κατά τη δεκαετία του 1950, αποτελούσε μία από τις πιο βασικές και καθοριστικές αγροτικές εργασίες για την επιβίωση των κατοίκων.

Ήταν μια περίοδος έντονης σωματικής κόπωσης, αλλά και συλλογικής προσπάθειας, καθώς σχεδόν ολόκληρο το χωριό μας  συμμετείχε άμεσα ή έμμεσα στη διαδικασία. Το θέρισμα γινόταν αποκλειστικά με τα χέρια και ξεκινούσε συνήθως από τον μήνα Ιούνιο, όταν ωρίμαζαν τα πρώιμα σιτηρά, όπως το σιτάρι, το κριθάρι και σε ορισμένες περιπτώσεις τα ρύζια, και συνεχιζόταν έως και τον Ιούλιο, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες και την έκταση των καλλιεργειών.

Τα βασικά εργαλεία που χρησιμοποιούσαν οι χωριανοί μας γεωργοί  ήταν το δρεπάνι και η παλαμαριά. Το δρεπάνι, με τη χαρακτηριστική καμπύλη λεπίδα, κρατιόταν στο δεξί χέρι, ενώ η παλαμαριά, ένα ξύλινο προστατευτικό εργαλείο, φοριόταν στο αριστερό χέρι για να προφυλάσσει την παλάμη από κοψίματα και τραυματισμούς κατά τη συλλογή των σταχυών. Σε αντίθεση με αυτούς, οι ντόπιοι αγρότες χρησιμοποιούσαν μικρότερα δρεπάνια με δόντια, τα οποία όμως δεν ήταν τόσο διαδεδομένα στους Ποντίους.

Η διαδικασία του θερισμού ήταν συγκεκριμένη και απαιτούσε εμπειρία και αντοχή. Οι θεριστές έκοβαν τα στάχυα με το δρεπάνι, τα συγκρατούσαν με το αριστερό χέρι και τα άφηναν στο έδαφος σε μικρούς σωρούς. Ακολουθούσε το δέσιμο των δεματιών, εργασία που αναλάμβανε συνήθως ένας πιο έμπειρος και γεροδεμένος εργάτης. Εκείνος διάλεγε τις πιο μακριές και γερά καλαμιές από το ίδιο το σιτάρι, τις κατάβρεχε με νερό για να μαλακώσουν και μ’ αυτές έφτιαχνε αυτοσχέδια δεσίματα, με τα οποία έδενε τα δεμάτια με ιδιαίτερη δεξιοτεχνία.

Στη συνέχεια τα δεμάτια στοιβάζονταν σε σωρούς, γνωστούς στη θρακιώτικη ντοπιολαλιά ως ντουκουρζούμια και στα ποντιακά ως κουμούλια. Κάθε κουμούλ αποτελούνταν συνήθως από δεκατρία δεμάτια, τοποθετημένα με συγκεκριμένο τρόπο ώστε να προστατεύονται από την υγρασία και να αερίζονται σωστά. Αφού ολοκληρωνόταν το στοίβαγμα, τα δεμάτια φορτώνονταν στα κάρα, τα οποία τα έσερναν βόδια ή άλογα, και μεταφέρονταν στα αλώνια του χωριού.

Το θέρισμα δεν ήταν μόνο αγροτική εργασία· ήταν και κοινωνικό γεγονός. Άντρες, γυναίκες και πολλές φορές παιδιά συμμετείχαν, ο καθένας με τον ρόλο του. Οι γυναίκες βοηθούσαν στο μάζεμα, στο δέσιμο ή στη μεταφορά, ενώ παράλληλα φρόντιζαν για το φαγητό των εργατών. Υπήρχε αλληλεγγύη και συνεργασία, καθώς οι οικογένειες βοηθούσαν η μία την άλλη για να τελειώσει η δουλειά έγκαιρα. Το θέρισμα αποτελούσε αναπόσπαστο κομμάτι της αγροτικής ζωής και της ταυτότητας των Ποντοκαυκάσιων κατοίκων της Αναγέννησης, αποτυπώνοντας τον μόχθο, την υπομονή και την αγωνιστικότητα μιας γενιάς που δούλεψε σκληρά για να σταθεί στα πόδια της και να δώσει προοπτική στο χωριό.