Ποντιακή Διάλεκτος Αργυρούπολη (Χαλδία)

σαχάν * το(και σαγάν)  = σκεύος χάλκινο κασσιτερωμένο που χρησιμοποιείται ως πιάτο φαγητού
τουρκική λέξη sahan   = σαγανάκι Ι μικρή κατσρόλα
φρ.Ατό το σαχανόπον , πάτση , έναν τραμ' φαϊν παίρ', χός μωρόν' κ' είμαι να κανείται με!

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Ποντιακή Λαογραφία & Γλώσσα - Αργυρούπολη (Χαλδία)

γατεμίν και κατεμλίν = καλότυχο
τουρκική λέξη kademli= τυχερός

φρ.Ογουρλίν και γατεμλιν να έν' το νόπαντρο το ζευγάρ', με θίαν κ΄ευλοϊαν, πάντα ν' ελέπετ' ατ΄ς και χάρουστουν (ευχή στους γονείς του ζευγαριού)

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν - Ποντιακή Διάλεκτος Αργυρούπολη (Χαλδία)

σεπκέ, η  = ψιλόβροχό
τουρκική λέξη sepker  = χιονόνερο

φρ. Τα χέρα μ' εκουράγαν οψέ ας σα δουλείας τ' κ' οσήμερον εντώκεν η σεπκέ κ' επεβρώτσεν (= λέρωσε) τα τζάμα ντ' επαρλάεψα.

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Karacoban koy - Τοπικό λεξιλόγιο Χαλδίας

αχουντή, η  (και σαχουντή) =ελαφρύς θόρυβος
τουρκική λέξη akinti= ρεύμα ποταμού ροή

φρ.Μεσανυχτί , εγνέφ'σα αναψάπαρα, ας σην αχουντήν ντ' εποίκεν ο γιοσμάς εμούν, το νυχτοπούλλ', π'έθηκεν την τέντζερην με τα πλυμία, ντ' εσέρεψαγια τ' αλμεγάδ' το χτήνον, απάν ' 'ς σο πέσκον, τεϊμ να χουλαίν ατά και ...μώ [' έχτιζεν ν ατόν τρώει ατά!

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Ποντιακή Λαογραφία & Γλώσσα - Αργυρούπολη (Χαλδία)

γαντούρεμαν, το= εξαπάτηση, παραπλάνηση
τουρκική λέξη kandirma =  εξαπάτηση, παραπλάνηση

φρ.Μω την πίστη σ' και  τον άνθρωπον, με τα γαντουρέματα και τα κουρφέματα, ας έναν ευτάει δουλείας κα ας σ΄άλλο τρανυν΄...κοιλίας!

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Ποντιακή Λαογραφία & Γλώσσα - Αργυρούπολη (Χαλδία)

σασεύω * = απορώ, εκπλήσσομαι
τουρκική λέξη sasmak = απορώ, εκπλήσσομαι
φρ.Εσάσεψες , νέπε, και τερείς με,΄κ' εγνάεψες ντ' είπα σε;ο γιοσμάς εμούν, τ' έξ' το βούδ' λαλεί, την χέραν την Σουμέλαν εσεβνταλανεύτεν, σάνκι, εχάθαν τα κορτζόπα τη χωρί'κ' επήεν ετιλαεύτεν απάν΄' ' ς σο σκατωμένον το τουμπίν!.

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Karacoban koy - Τοπικό λεξιλόγιο Χαλδίας

γάρτ', το= σκληρό (κρεατικά και κυρίως για λαχανικά)
τουρκική λέξη kart = γερασμένος, ξεραμένος 

φρ.Όντες σερεύκουνταν γάρτα τα ζαρζαβάτα γολάγια ' κι μαειρεύκουνταν, ζατίμ, το καλλίον έν, ξάει'ς σην τέντζαρην να μη εμπάίνε , ας σύρ' κυνταν 'ς σα γορούνα...

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Aράμ Βaρτάν - Γλωσσικά Ιδιώματα Τραπεζούντας

αρκατάσ  ο = αδελφικός φίλος, σύντροφος
τουρκική λέξη arkadas =  φίλος, σύντροφος

φρ.Αρκατάσ', όσον - πόσον καιρόν 'α ωράζετεν την ξενιτείαν, φογούμαι ουσνά κλώσκουστουν τ' ημ' σόν το συενολόι'κι θα έν' ζωντανόν!

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Aράμ Βaρτάν - Γλωσσικά Ιδιώματα Τραπεζούντας

αχλαεύω* = αναστενάζω
τουρκική λέξη ahlamak = αναστενάζω

φρ.Ας οψέ εμπρκαικά τζάνου μ', αχλαεύ΄ς και με το παραμικρόν φουτζανίεις, χός τα παπόρα σ' 'κ' επάτεψαν , αμά έν' κ' εσεβντανεύτες, σ' κού ας πάμε ΄ς σο ψαλάφεμαν τη κουτζής...

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Aράμ Βaρτάν - Γλωσσικά Ιδιώματα Τραπεζούντας

ασάευτος* = αυτός που δεν υπολογίζει , δεν εκτιμά, δε σέβεται
τουρκική λέξη saymak = είδηση υπολογίζω , λαμβάνω υπόψη

φρ.Τη μειζερερίων τ' ωτία και τ' ομμάτα έκ'σαν κ' είδαν πολλά, στόχεψαν και νούντζον ντο λέγ΄νε σε, ασάευτος μ' είσαι , κερδαιμένος ΄α εβγαίν'τς ας σα δασκείας ατούν.

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Aράμ Βaρτάν - Γλωσσικά Ιδιώματα Τραπεζούντας

βούρτ- ζούρτ  = συχνά, πυκνά
τουρκική λέξη virt-zirt = συχνά, πυκνά

φρ.Γιάβρ'-ι-μ','κ' ενεγκάστες,βούρτ- ζούρτ  πας κ' έρθεσαι,έγρασες τα παπύτζα σ', ιστέ κάθ'κα 'ς ωβά σ'ςσο καντίν απάν' 'α έρται η χαρά σ'!

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Aράμ Βaρτάν - Γλωσσικά Ιδιώματα Τραπεζούντας

γαβούν'  το = πεπόνι
τουρκική λέξη kavuh = πεπόνι

φρ. Το γαβούν' ντ' εδέκε μας, οσήμερον , ο πασά μ' ο Χάμπον ας σο πογαβούρεμαν , ποστάν τ Τόγκα ατ' , ξάι τάτ' ΄κ' είχεν, τ' οψεζ'νόν έγκε μας, άμον μέλ'έτον.

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Karacoban koy - Τοπικό λεξιλόγιο Χαλδίας

γαπάεμα(ν)* ,το= καπάκωμα, σκέπασμα

τουρκική λέξη karama=καπάκωμα, σκέπασμα

φρ.Χαμέυνον τ' άψινον ας σιγοβράζ' το φαϊν και μ' ανασπάλ'τς τη τέντζερης το γαπάεμαν.

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Ποντιακή Λαογραφία & Γλώσσα - Αργυρούπολη (Χαλδία)

σάτζ, * το = θολωτή λαμαρίνα όπου ψήνουν λαγάνες λαλάγγα , είδος κρέπας
τουρκική λέξη sac = λαμαρίνα 
φρ.Οψέ, 'ς κιντίν απάν ' έξαψα το σάτζ, ντ' έστεσα αφκά 'ς σην τσατμάν κ' έψενα κ' εγόμωσα με λαλλάγγας έναν σκαφιδόπον κ' έναν γιαρτίμ' 'κ' εποίκε με η Παζίμ' η Σόνα ασό Τσιφλήσίκ'.
 

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Ποντιακή Λαογραφία & Γλώσσα - Αργυρούπολη (Χαλδία)

ταμούσεμαν, το= συμβουλή ,οδηγία
τουρκική λέξη yangin = danisma = αίτηση ,συμβουλή
φρ.Πάντα ντ' εθέ'νεν εποίνεν 'ς σα νεότητά τ', ας σην καν'ναν να τανούσεμαν εδέχ' κουντον, να δάσκεμαν, κ' ατώρα πα, εδέβαν τα χρόνα τ' και ξάν' γολάγια τιδέν γαπούλ 'κ' ευτάει, ούλα εείνος ντ' ευτάει είν' τογρία...

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Ποντιακή Λαογραφία & Γλώσσα - Αργυρούπολη (Χαλδία)

σέφταλιν, το = ροδάκινο

τουρκική λέξη seftali  = ροδάκινο

φρ.Είναν καιρόν τα σέφταλια, τα ζέρτελια κ' όλα τ' άλλα τα μεϊβάβας είχαν ουσίαν, οσήμερον τα περισσά άμον χορτάρα είν', ξάι τάτ ' ' κ' έχ'νε!

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Ποντιακή Λαογραφία & Γλώσσα - Αργυρούπολη (Χαλδία)

ταβέτ*, το = πρόσκληση σε γεύμα
τουρκική λέξη danet = πρόσκληση σε γεύμα

φρ.Εμείς το ταβέτ' εποίκαμ' ατό κ' αναμένομε 'σ ,ανέν κ' αργεύ'ς πολλά, να εξέρ'τς ,αργώς κ' απαργώς ' έρται τρών' το φαϊν ατ' κ' απομέν' νεστικός..

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Ποντιακή Λαογραφία & Γλώσσα - Αργυρούπολη (Χαλδία)

σογάν * το = αποξηραμένα πράσινα φύλλα κρεμμυδιών 
τουρκική λέξη sogan = κρεμμύδι
φρ.Τα πουλούλα εγόμωσαμ' ατά σστύπα και γαβουρμάδας για τον χειμωγκόνκαι τα πάνενα τα σακκούλα με σογάνα, ιβριστόν , πλουγούρ', κορκότα και τσεσίτα - τσετσίτα τσίρα.

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Ποντιακή Λαογραφία & Γλώσσα - Αργυρούπολη (Χαλδία)

σούχα (και σούγα)  = συχνά
τουρκική λέξη sik  = συχνά
φρ.Aτός ο γιοσμάς, ο Χρήστον τη Τόγκα , ντ' αραεύ' και σούχα - σούχα, αμόν το βράδύν , ωράζ' τα στράτας τη μαχαλάς, γιάμ' εσεβνταλανεύτεν την κουτσήν τη Κούλας.

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Ποντιακή Λαογραφία & Γλώσσα - Αργυρούπολη (Χαλδία)

σιλέ', η ( και σιλά) = χαστούκι
τουρκική λέξη  sille  =  χαστούκι

φρ.Αίκον σιλάν έφαεν ας σον κύρ'ν ατ' , εκάπνιξαν τα ρωυώνα τ'

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Aράμ Βaρτάν - Γλωσσικά Ιδιώματα Τραπεζούντας

τάρ, = στενό
τουρκική λέξη dar  =  στενός, στενόχωτος
φρ.Ενάξα τάρ' φαίνεται το φισταν' ντο φορείς, γιάμ, εσέγκες καν' νάν τραμ' κρέας απάν' -ι-σ';

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Karacoban koy - Τοπικό λεξιλόγιο Χαλδίας

περτέ η = κουρτίνα

τουρκική λέξη perte = κουρτίνα I αλαία

φρ.Νέτζή, σύρον 'ς σο γιάν' την περτέν να εμπαίν' απέσ' ς σ' οσπίτ' , αβούτα τα ημέρας , παστάν , ενεσπαλλε μας!

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Ποντιακή Λαογραφία & Γλώσσα - Αργυρούπολη (Χαλδία)

ταζίν,  το =  κυνηγετικό σκυλί ,λαγωνικό Ι άτομο πονηρό και ικανό
τουρκική λέξη tazi  =  κυνηγετικό σκυλί ,λαγωνικό 
φρ.Nέκουτση, άμον ταζίν,ντο μουχμουτεύ'ς.

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Aράμ Βaρτάν - Γλωσσικά Ιδιώματα Τραπεζούντας

ταλταλούν το = απάνεμο
τουρκική λέξη duldali  = απάνεμο
φρ.Το καλοκαίρ' όντες ενάξα εφύσανεν , γ γίαγια μ' η Μαρίκα εράευεν έναν ταλταλούν τόπον 'ς ψσην αυλήν, να θήκ' το μιντέρ' ν ατ'ς κάθεται, να μη κρού' ατέν η αγέρα.

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν - Ποντιακή Διάλεκτος Αργυρούπολη (Χαλδία)

πιλίτσ' ,το  = μικρό κοτόπουλο

τουρκική λέξη pilic = μικρό κοτόπουλο
φρ.Τα πιλίτσα, ντ' έσπαξα οψέ, ορθόν κρέας απάν' ατούν ' κ' είχαν, αμά το πιλάβ', ντ' εποίκα με το ζωμίν ατούν, πολλά τατλούν έντον.

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν - Ποντιακή Διάλεκτος Αργυρούπολη (Χαλδία)

γαμίς* το= καλάμι, νεροκάλαμο
τουρκική λέξη kamis = καλάμι, νεροκάλαμο

φρ.Τ' άκρας τη καναλίων εμούν γομάτα γαμίδα έταν κ' έκοφταμε κ' εποίναμε τσαγκάλα 'ς σα παχτζάδας.

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν - Ποντιακή Διάλεκτος Αργυρούπολη (Χαλδία)

πισλούγ* το  = βρωμιά
τουρκική λέξη pislik =  βρωμιά

φρ.Αϊκον πισλούγ' εσάρεψεν ούλα τ' εκέσ', εχπαράγα όντες εσβέβα απέσ', ετσούπωσα το μυτί μ'  κ' αμάν εξέβα ....τη σκύλ' η θεγατέρα, ενούντσα, μόνον τον κώλον ατ'ς εξέρ΄ν' ιλαεύ...

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν - Ποντιακή Διάλεκτος Αργυρούπολη (Χαλδία)

ρεϊχαν,* το  = βασιλικό, φυτό που μοσχομυρίζει

τουρκική λέξη reyhah  = βασιλικός
φρ.Εσκουντούλτσεν, νύφε,είπε με, το φαϊν ας σο ρεϊχαν ντ' εσέγκες κι ας σα παραρικά, αμά ενάξα σ' άναλον απάν' έν' , ζατ'ιμ', αϊκα έν', πάντα, έναν κουσούρ'  'α ευρήκ' η τατ' σούζαινα η πεθερά μ'.

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν - Ποντιακή Διάλεκτος Αργυρούπολη (Χαλδία)

γιαπίν, το = κτίριο μισοτελειωμένο
τουρκική λέξη yapi = κτίριο μισοτελειωμένο , υπό κατασκευή κτίσμα , οικοδομή

φρ.Τα πρώτα τα γιαπία ντ' έχτισαμε αδακέσ' σο Τσιτσιλήν με καρπίτσα και τσαμούρ' επόκαμ'ατά, τ' οσπίτα, τ' αχυρώνας, τα μαντρία, ούλα τα χτισώνας.

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Aράμ Βaρτάν - Γλωσσικά Ιδιώματα Τραπεζούντας

Αρναούτ'ς  ο = Αλβανός, αγροίκος, πεισματάρης
τουρκική λέξη Arnavut = Αλβανός, Αρβανίτης

φρ.Δουλείν μ' έχ'ς με τ' ατόν τον Αρναούτ', πολλά ινάτ΄ς, 'α εβγάλ' την ψή σ', για (ή)  θα χολοσπάν'σε τσε και θα ίνεται ξάν' τ' εεινού, ατός, ρίζα μ', γάιδαρον πα σπάν'!

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Karacoban koy - Τοπικό λεξιλόγιο Χαλδίας

τεμιζλούγ* = καθαρίζω

τουρκική λέξη temizlemek= καθαρίζω

φρ.Το μαντρίν και τ' αμπάρ' τ' οσπιτί' μουν,πάντα η γιάγια μ' ετεμιλάευεν ατά, 'ς σην καν' νάν 'κ' εκιουβανεύκουντον ατό την δουλείαν.

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν - Ποντιακή Διάλεκτος Αργυρούπολη (Χαλδία)

γιατάγ(χ)', το = κρεβάτι
τουρκική λέξη yatak =κρεβάτι

φρ. Η αφωρισμέτζα, έθηκεν το γεργαν'ς σο γιατάγ' απάν,ενέβζεν και την λάμπαν κ'  ας εξέβεν ας σ' οσπίτ', τη σκύλ η θεγατέρα, ενούντζα, χέρα γαρή η συννύφ'σσα μ' και βράδον πα, κοσκίνα πουλεί!

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Karacoban koy - Τοπικό λεξιλόγιο Χαλδίας

παστουρεύω  = πιέζω

τουρκική λέξη bastirmak = πιέζω

φρ.Σύρον πόλικον άλας 'ς σαψ χασμένα τα πιπέρα , παστούρεψον ατά απέσ' 'ς σ' έναν πουλούλ' κεπέκειμ θήκον απάν τεμίζ' λιθάρ',ς σε τρία-τέσσερα ημέρας 'α έχ'ς στύπαν.

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Karacoban koy - Τοπικό λεξιλόγιο Χαλδίας

γετίμ ,το = ορφανός, άμοιρος , αυτός που δεν έχει κανένα στον κόσμο

τουρκική λέξη yetim=ορφανός

φρ .Επέμν'νεν γετίμ'ς σον κόσμον , να μάναν είχεν να κύρ, έτζουξεν ατόη ψη μ' τ' αδελφοπαίδ'-ι-μ',εξέβ' ατό αρχάν κ' ετρανυνεν σουμά μ'....

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Aράμ Βaρτάν - Γλωσσικά Ιδιώματα Τραπεζούντας

αβτζιλούχ',το = κυνήγημα, κυνήγι

τουρκική λέξη avciik = κυνήγι, θήρα, άγρα

φρ.Γοτζά άγορος , ο αχαϊρευτον, κ' άνευα τ' αβτζιλούχ' με τιδέν άλλο ' κ' ογρασεύ' και με την πρέσκαν ατ' , απέσ' 'ς σα γιαζία, Θεού πουλία αβλαεύ'!

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν - Ποντιακή Διάλεκτος Αργυρούπολη (Χαλδία)

ζέρτελιν, το  = βερίκοκο (δέντρο και καρπός)
τουρκική λέξη zerdali = βερίκοκο 

φρ.Το ζέρτελιν ντ' εφύτεψαν ο πασά μ' Τόγκας σουμά 'ς σ' αρτιζάν', οφέτος εδέκεν ούλα τα χρονίας, τα κλαδία αθέ ετσόκεψαν ας σα πολλά τα ζέρτελια.

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Karacoban koy - Τοπικό λεξιλόγιο Χαλδίας

κούντ',το = μπάλα ζυμαρικού

τουρκική λέξη kunt=μπάλα ζήμης για την παρασκευή ψωμιού, πηλός του αγγειοπλάστη

φρ.Έπεϊ ζουμάρ' ποίσον, πολλά πίτας θα ευτάμε, να κανείται μας, θέλομε δώδεκα κούντα για έναν ταμάμ πίταν...

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν - Ποντιακή Διάλεκτος Αργυρούπολη (Χαλδία)

γιάν* το= πλάι, δίπλα, πλευρά
τουρκική λέξη yan = πλάι, δίπλα, πλευρά

φρ.Έι κιτί, ρίζα μ' 'ς σ' οσήμερ'νόν τ' ημέραν,τ' οσπίτα γιάν -γινά, αμα τα ψήα μακράν- μακράν!..
 

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν - Ποντιακή Διάλεκτος Αργυρούπολη (Χαλδία)

κελπερή, η  = φτυάρι  φούρνου
τουρκική λέξη gelberi = σιδερένιο εργαλείο

φρ.Έπαρ' τσαπύγα την κελπερήν και τάταξον τ' άψιμον, να μη νεβζήεται, άμον εσαχτάρωσεν...

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν - Ποντιακή Διάλεκτος Αργυρούπολη (Χαλδία)

γοτζαμάν', ο = μεγάλος Ι γέρος Ι σύζυγος
τουρκική λέξη kocaman = πελώριος

φρ.Γοτζαμάν άντρας, σκατόν ' κ' αραεύ'ς και ταράεσαι ανάμεσα 'ς σα τσαχάλκα, άφ'ς ατά ας χέζ'ν και τρώνε μοναχά...

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.