Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Karacoban koy

αχουντή, η  (και σαχουντή) =ελαφρύς θόρυβος
τουρκική λέξη akinti= ρεύμα ποταμού ροή

φρ.Μεσανυχτί , εγνέφ'σα αναψάπαρα, ας σην αχουντήν ντ' εποίκεν ο γιοσμάς εμούν, το νυχτοπούλλ', π'έθηκεν την τέντζερην με τα πλυμία, ντ' εσέρεψαγια τ' αλμεγάδ' το χτήνον, απάν ' 'ς σο πέσκον, τεϊμ να χουλαίν ατά και ...μώ [' έχτιζεν ν ατόν τρώει ατά!

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από την περιοχή της Αργυρούπολης πρωτεύουσα της επαρχίας Χαλδίας του Νομού Τραπεζούντας

γατεμίν και κατεμλίν = καλότυχο
τουρκική λέξη kademli= τυχερός

φρ.Ογουρλίν και γατεμλιν να έν' το νόπαντρο το ζευγάρ', με θίαν κ΄ευλοϊαν, πάντα ν' ελέπετ' ατ΄ς και χάρουστουν (ευχή στους γονείς του ζευγαριού)

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από την περιοχή της Αργυρούπολης πρωτεύουσα της επαρχίας Χαλδίας του Νομού Τραπεζούντας

γαντούρεμαν, το= εξαπάτηση, παραπλάνηση
τουρκική λέξη kandirma =  εξαπάτηση, παραπλάνηση

φρ.Μω την πίστη σ' και  τον άνθρωπον, με τα γαντουρέματα και τα κουρφέματα, ας έναν ευτάει δουλείας κα ας σ΄άλλο τρανυν΄...κοιλίας!

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από την περιοχή της Αργυρούπολης πρωτεύουσα της επαρχίας Χαλδίας του Νομού Τραπεζούντας

σασεύω * = απορώ, εκπλήσσομαι
τουρκική λέξη sasmak = απορώ, εκπλήσσομαι
φρ.Εσάσεψες , νέπε, και τερείς με,΄κ' εγνάεψες ντ' είπα σε;ο γιοσμάς εμούν, τ' έξ' το βούδ' λαλεί, την χέραν την Σουμέλαν εσεβνταλανεύτεν, σάνκι, εχάθαν τα κορτζόπα τη χωρί'κ' επήεν ετιλαεύτεν απάν΄' ' ς σο σκατωμένον το τουμπίν!.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Karacoban koy

γάρτ', το= σκληρό (κρεατικά και κυρίως για λαχανικά)
τουρκική λέξη kart = γερασμένος, ξεραμένος 

φρ.Όντες σερεύκουνταν γάρτα τα ζαρζαβάτα γολάγια ' κι μαειρεύκουνταν, ζατίμ, το καλλίον έν, ξάει'ς σην τέντζαρην να μη εμπάίνε , ας σύρ' κυνταν 'ς σα γορούνα...

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Aράμ Βaρτάν

αρκατάσ  ο = αδελφικός φίλος, σύντροφος
τουρκική λέξη arkadas =  φίλος, σύντροφος

φρ.Αρκατάσ', όσον - πόσον καιρόν 'α ωράζετεν την ξενιτείαν, φογούμαι ουσνά κλώσκουστουν τ' ημ' σόν το συενολόι'κι θα έν' ζωντανόν!

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Aράμ Βaρτάν

αχλαεύω* = αναστενάζω
τουρκική λέξη ahlamak = αναστενάζω

φρ.Ας οψέ εμπρκαικά τζάνου μ', αχλαεύ΄ς και με το παραμικρόν φουτζανίεις, χός τα παπόρα σ' 'κ' επάτεψαν , αμά έν' κ' εσεβντανεύτες, σ' κού ας πάμε ΄ς σο ψαλάφεμαν τη κουτζής...

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Aράμ Βaρτάν

ασάευτος* = αυτός που δεν υπολογίζει , δεν εκτιμά, δε σέβεται
τουρκική λέξη saymak = είδηση υπολογίζω , λαμβάνω υπόψη

φρ.Τη μειζερερίων τ' ωτία και τ' ομμάτα έκ'σαν κ' είδαν πολλά, στόχεψαν και νούντζον ντο λέγ΄νε σε, ασάευτος μ' είσαι , κερδαιμένος ΄α εβγαίν'τς ας σα δασκείας ατούν.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Aράμ Βaρτάν

βούρτ- ζούρτ  = συχνά, πυκνά
τουρκική λέξη virt-zirt = συχνά, πυκνά

φρ.Γιάβρ'-ι-μ','κ' ενεγκάστες,βούρτ- ζούρτ  πας κ' έρθεσαι,έγρασες τα παπύτζα σ', ιστέ κάθ'κα 'ς ωβά σ'ςσο καντίν απάν' 'α έρται η χαρά σ'!

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Aράμ Βaρτάν

γαβούν'  το = πεπόνι
τουρκική λέξη kavuh = πεπόνι

φρ. Το γαβούν' ντ' εδέκε μας, οσήμερον , ο πασά μ' ο Χάμπον ας σο πογαβούρεμαν , ποστάν τ Τόγκα ατ' , ξάι τάτ' ΄κ' είχεν, τ' οψεζ'νόν έγκε μας, άμον μέλ'έτον.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Karacoban koy

γαπάεμα(ν)* ,το= καπάκωμα, σκέπασμα

τουρκική λέξη karama=καπάκωμα, σκέπασμα

φρ.Χαμέυνον τ' άψινον ας σιγοβράζ' το φαϊν και μ' ανασπάλ'τς τη τέντζερης το γαπάεμαν.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από την περιοχή της Αργυρούπολης πρωτεύουσα της επαρχίας Χαλδίας του Νομού Τραπεζούντας

σάτζ, * το = θολωτή λαμαρίνα όπου ψήνουν λαγάνες λαλάγγα , είδος κρέπας
τουρκική λέξη sac = λαμαρίνα 
φρ.Οψέ, 'ς κιντίν απάν ' έξαψα το σάτζ, ντ' έστεσα αφκά 'ς σην τσατμάν κ' έψενα κ' εγόμωσα με λαλλάγγας έναν σκαφιδόπον κ' έναν γιαρτίμ' 'κ' εποίκε με η Παζίμ' η Σόνα ασό Τσιφλήσίκ'.
 

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από την περιοχή της Αργυρούπολης πρωτεύουσα της επαρχίας Χαλδίας του Νομού Τραπεζούντας

σαχάν * το(και σαγάν)  = σκεύος χάλκινο κασσιτερωμένο που χρησιμοποιείται ως πιάτο φαγητού
τουρκική λέξη sahan   = σαγανάκι Ι μικρή κατσρόλα
φρ.Ατό το σαχανόπον , πάτση , έναν τραμ' φαϊν παίρ', χός μωρόν' κ' είμαι να κανείται με!

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από την περιοχή της Αργυρούπολης πρωτεύουσα της επαρχίας Χαλδίας του Νομού Τραπεζούντας

ταμούσεμαν, το= συμβουλή ,οδηγία
τουρκική λέξη yangin = danisma = αίτηση ,συμβουλή
φρ.Πάντα ντ' εθέ'νεν εποίνεν 'ς σα νεότητά τ', ας σην καν'ναν να τανούσεμαν εδέχ' κουντον, να δάσκεμαν, κ' ατώρα πα, εδέβαν τα χρόνα τ' και ξάν' γολάγια τιδέν γαπούλ 'κ' ευτάει, ούλα εείνος ντ' ευτάει είν' τογρία...

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από την περιοχή της Αργυρούπολης πρωτεύουσα της επαρχίας Χαλδίας του Νομού Τραπεζούντας

σέφταλιν, το = ροδάκινο

τουρκική λέξη seftali  = ροδάκινο

φρ.Είναν καιρόν τα σέφταλια, τα ζέρτελια κ' όλα τ' άλλα τα μεϊβάβας είχαν ουσίαν, οσήμερον τα περισσά άμον χορτάρα είν', ξάι τάτ ' ' κ' έχ'νε!

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν

σεπκέ, η  = ψιλόβροχό
τουρκική λέξη sepker  = χιονόνερο

φρ. Τα χέρα μ' εκουράγαν οψέ ας σα δουλείας τ' κ' οσήμερον εντώκεν η σεπκέ κ' επεβρώτσεν (= λέρωσε) τα τζάμα ντ' επαρλάεψα.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από την περιοχή της Αργυρούπολης πρωτεύουσα της επαρχίας Χαλδίας του Νομού Τραπεζούντας

ταβέτ*, το = πρόσκληση σε γεύμα
τουρκική λέξη danet = πρόσκληση σε γεύμα

φρ.Εμείς το ταβέτ' εποίκαμ' ατό κ' αναμένομε 'σ ,ανέν κ' αργεύ'ς πολλά, να εξέρ'τς ,αργώς κ' απαργώς ' έρται τρών' το φαϊν ατ' κ' απομέν' νεστικός..

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από την περιοχή της Αργυρούπολης πρωτεύουσα της επαρχίας Χαλδίας του Νομού Τραπεζούντας

σογάν * το = αποξηραμένα πράσινα φύλλα κρεμμυδιών 
τουρκική λέξη sogan = κρεμμύδι
φρ.Τα πουλούλα εγόμωσαμ' ατά σστύπα και γαβουρμάδας για τον χειμωγκόνκαι τα πάνενα τα σακκούλα με σογάνα, ιβριστόν , πλουγούρ', κορκότα και τσεσίτα - τσετσίτα τσίρα.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από την περιοχή της Αργυρούπολης πρωτεύουσα της επαρχίας Χαλδίας του Νομού Τραπεζούντας

σούχα (και σούγα)  = συχνά
τουρκική λέξη sik  = συχνά
φρ.Aτός ο γιοσμάς, ο Χρήστον τη Τόγκα , ντ' αραεύ' και σούχα - σούχα, αμόν το βράδύν , ωράζ' τα στράτας τη μαχαλάς, γιάμ' εσεβνταλανεύτεν την κουτσήν τη Κούλας.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από την περιοχή της Αργυρούπολης πρωτεύουσα της επαρχίας Χαλδίας του Νομού Τραπεζούντας

σιλέ', η ( και σιλά) = χαστούκι
τουρκική λέξη  sille  =  χαστούκι

φρ.Αίκον σιλάν έφαεν ας σον κύρ'ν ατ' , εκάπνιξαν τα ρωυώνα τ'

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Aράμ Βaρτάν

τάρ, = στενό
τουρκική λέξη dar  =  στενός, στενόχωτος
φρ.Ενάξα τάρ' φαίνεται το φισταν' ντο φορείς, γιάμ, εσέγκες καν' νάν τραμ' κρέας απάν' -ι-σ';

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Karacoban koy

περτέ η = κουρτίνα

τουρκική λέξη perte = κουρτίνα I αλαία

φρ.Νέτζή, σύρον 'ς σο γιάν' την περτέν να εμπαίν' απέσ' ς σ' οσπίτ' , αβούτα τα ημέρας , παστάν , ενεσπαλλε μας!

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από την περιοχή της Αργυρούπολης πρωτεύουσα της επαρχίας Χαλδίας του Νομού Τραπεζούντας

ταζίν,  το =  κυνηγετικό σκυλί ,λαγωνικό Ι άτομο πονηρό και ικανό
τουρκική λέξη tazi  =  κυνηγετικό σκυλί ,λαγωνικό 
φρ.Nέκουτση, άμον ταζίν,ντο μουχμουτεύ'ς.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Aράμ Βaρτάν

ταλταλούν το = απάνεμο
τουρκική λέξη duldali  = απάνεμο
φρ.Το καλοκαίρ' όντες ενάξα εφύσανεν , γ γίαγια μ' η Μαρίκα εράευεν έναν ταλταλούν τόπον 'ς ψσην αυλήν, να θήκ' το μιντέρ' ν ατ'ς κάθεται, να μη κρού' ατέν η αγέρα.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν

πιλίτσ' ,το  = μικρό κοτόπουλο

τουρκική λέξη pilic = μικρό κοτόπουλο
φρ.Τα πιλίτσα, ντ' έσπαξα οψέ, ορθόν κρέας απάν' ατούν ' κ' είχαν, αμά το πιλάβ', ντ' εποίκα με το ζωμίν ατούν, πολλά τατλούν έντον.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν

γαμίς* το= καλάμι, νεροκάλαμο
τουρκική λέξη kamis = καλάμι, νεροκάλαμο

φρ.Τ' άκρας τη καναλίων εμούν γομάτα γαμίδα έταν κ' έκοφταμε κ' εποίναμε τσαγκάλα 'ς σα παχτζάδας.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν

πισλούγ* το  = βρωμιά
τουρκική λέξη pislik =  βρωμιά

φρ.Αϊκον πισλούγ' εσάρεψεν ούλα τ' εκέσ', εχπαράγα όντες εσβέβα απέσ', ετσούπωσα το μυτί μ'  κ' αμάν εξέβα ....τη σκύλ' η θεγατέρα, ενούντσα, μόνον τον κώλον ατ'ς εξέρ΄ν' ιλαεύ...

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν

ρεϊχαν,* το  = βασιλικό, φυτό που μοσχομυρίζει

τουρκική λέξη reyhah  = βασιλικός
φρ.Εσκουντούλτσεν, νύφε,είπε με, το φαϊν ας σο ρεϊχαν ντ' εσέγκες κι ας σα παραρικά, αμά ενάξα σ' άναλον απάν' έν' , ζατ'ιμ', αϊκα έν', πάντα, έναν κουσούρ'  'α ευρήκ' η τατ' σούζαινα η πεθερά μ'.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν

γιαπίν, το = κτίριο μισοτελειωμένο
τουρκική λέξη yapi = κτίριο μισοτελειωμένο , υπό κατασκευή κτίσμα , οικοδομή

φρ.Τα πρώτα τα γιαπία ντ' έχτισαμε αδακέσ' σο Τσιτσιλήν με καρπίτσα και τσαμούρ' επόκαμ'ατά, τ' οσπίτα, τ' αχυρώνας, τα μαντρία, ούλα τα χτισώνας.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Aράμ Βaρτάν

Αρναούτ'ς  ο = Αλβανός, αγροίκος, πεισματάρης
τουρκική λέξη Arnavut = Αλβανός, Αρβανίτης

φρ.Δουλείν μ' έχ'ς με τ' ατόν τον Αρναούτ', πολλά ινάτ΄ς, 'α εβγάλ' την ψή σ', για (ή)  θα χολοσπάν'σε τσε και θα ίνεται ξάν' τ' εεινού, ατός, ρίζα μ', γάιδαρον πα σπάν'!

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Karacoban koy

τεμιζλούγ* = καθαρίζω

τουρκική λέξη temizlemek= καθαρίζω

φρ.Το μαντρίν και τ' αμπάρ' τ' οσπιτί' μουν,πάντα η γιάγια μ' ετεμιλάευεν ατά, 'ς σην καν' νάν 'κ' εκιουβανεύκουντον ατό την δουλείαν.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν

γιατάγ(χ)', το = κρεβάτι
τουρκική λέξη yatak =κρεβάτι

φρ. Η αφωρισμέτζα, έθηκεν το γεργαν'ς σο γιατάγ' απάν,ενέβζεν και την λάμπαν κ'  ας εξέβεν ας σ' οσπίτ', τη σκύλ η θεγατέρα, ενούντζα, χέρα γαρή η συννύφ'σσα μ' και βράδον πα, κοσκίνα πουλεί!

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Karacoban koy

παστουρεύω  = πιέζω

τουρκική λέξη bastirmak = πιέζω

φρ.Σύρον πόλικον άλας 'ς σαψ χασμένα τα πιπέρα , παστούρεψον ατά απέσ' 'ς σ' έναν πουλούλ' κεπέκειμ θήκον απάν τεμίζ' λιθάρ',ς σε τρία-τέσσερα ημέρας 'α έχ'ς στύπαν.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Karacoban koy

γετίμ ,το = ορφανός, άμοιρος , αυτός που δεν έχει κανένα στον κόσμο

τουρκική λέξη yetim=ορφανός

φρ .Επέμν'νεν γετίμ'ς σον κόσμον , να μάναν είχεν να κύρ, έτζουξεν ατόη ψη μ' τ' αδελφοπαίδ'-ι-μ',εξέβ' ατό αρχάν κ' ετρανυνεν σουμά μ'....

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Aράμ Βaρτάν

αβτζιλούχ',το = κυνήγημα, κυνήγι

τουρκική λέξη avciik = κυνήγι, θήρα, άγρα

φρ.Γοτζά άγορος , ο αχαϊρευτον, κ' άνευα τ' αβτζιλούχ' με τιδέν άλλο ' κ' ογρασεύ' και με την πρέσκαν ατ' , απέσ' 'ς σα γιαζία, Θεού πουλία αβλαεύ'!

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν

ζέρτελιν, το  = βερίκοκο (δέντρο και καρπός)
τουρκική λέξη zerdali = βερίκοκο 

φρ.Το ζέρτελιν ντ' εφύτεψαν ο πασά μ' Τόγκας σουμά 'ς σ' αρτιζάν', οφέτος εδέκεν ούλα τα χρονίας, τα κλαδία αθέ ετσόκεψαν ας σα πολλά τα ζέρτελια.

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Karacoban koy

κούντ',το = μπάλα ζυμαρικού

τουρκική λέξη kunt=μπάλα ζήμης για την παρασκευή ψωμιού, πηλός του αγγειοπλάστη

φρ.Έπεϊ ζουμάρ' ποίσον, πολλά πίτας θα ευτάμε, να κανείται μας, θέλομε δώδεκα κούντα για έναν ταμάμ πίταν...

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν

γιάν* το= πλάι, δίπλα, πλευρά
τουρκική λέξη yan = πλάι, δίπλα, πλευρά

φρ.Έι κιτί, ρίζα μ' 'ς σ' οσήμερ'νόν τ' ημέραν,τ' οσπίτα γιάν -γινά, αμα τα ψήα μακράν- μακράν!..
 

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν

κελπερή, η  = φτυάρι  φούρνου
τουρκική λέξη gelberi = σιδερένιο εργαλείο

φρ.Έπαρ' τσαπύγα την κελπερήν και τάταξον τ' άψιμον, να μη νεβζήεται, άμον εσαχτάρωσεν...

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν

γοτζαμάν', ο = μεγάλος Ι γέρος Ι σύζυγος
τουρκική λέξη kocaman = πελώριος

φρ.Γοτζαμάν άντρας, σκατόν ' κ' αραεύ'ς και ταράεσαι ανάμεσα 'ς σα τσαχάλκα, άφ'ς ατά ας χέζ'ν και τρώνε μοναχά...