26 Ιουνίου 2021

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Karacoban koy - Τοπικό λεξιλόγιο Χαλδίας

γάρτ', το= σκληρό (κρεατικά και κυρίως για λαχανικά)
τουρκική λέξη kart = γερασμένος, ξεραμένος 
φρ.Όντες σερεύκουνταν γάρτα τα ζαρζαβάτα γολάγια ' κι μαειρεύκουνταν, ζατίμ, το καλλίον έν, ξάει'ς σην τέντζαρην να μη εμπάίνε , ας σύρ' κυνταν 'ς σα γορούνα...

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.
γαρτλούγ
*, το= σκληρότητα
τουρκική λέξη karlik = 
 γήρανση, μάραμα
φρ.Δύ' ώρας βράζ' το κρέας τη ζυγούρι και νιάτ' 'κ έχ' να μαλακούται αϊκον φαρτούγ΄πα ίνεται;

πατούλ*, το= λαναρισμένο μαλλί, νιφάδα χιονιού, αφράτο, κατάλευκο
τουρκική λέξη patul  = 
 δράγμα λαναρισμένου ερίου
φρ.Πατούλα κ' έμορφος έν' η κουτζή τη Τογκάβας, πάν ' κ' έρ'ταν τα προξενίας, αμά εείνε αναμέν' τ' αρνίν τη ξενιτείας!

αντισόν,  το =  γλυκάνισο
τουρκική λέξη anason - anison  = 
γλυκάνισο 
φρ. Εθάρ'να μαΪντανον έσπειρα 'ς σο παρνίκ κ' εφύτρωσεν  αντισόν,'δεν 'κ' ευτάει, ζατίμ, ατό πα χρέσχεται ΄ς σα στύπα ντ' ευτάμε.

γαζάνεμα(ν), το = απόκτηση, κέρδος
τουρκική λέξη kazanma 
= απόκτηση, κέρδος
φρ. Ντ' εγροίκ'σεν ο σ' χωρεμένον, επιδέβεν τον κόσμον και τα χαράντας κ' ερρούξεν 'ς ση παράς το γαζάνεμάν, 'κ' έξερε , ατζά'σα, ντο 'κ' έχ'νεν τα σάβανα τζόπας κ' έφυ(γ)εν απάχαρος;