1 Οκτωβρίου 2018

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν - Ποντιακή Διάλεκτος Αργυρούπολη (Χαλδία)

γιαπίν, το = κτίριο μισοτελειωμένο
τουρκική λέξη yapi = κτίριο μισοτελειωμένο , υπό κατασκευή κτίσμα , οικοδομή
φρ.Τα πρώτα τα γιαπία ντ' έχτισαμε αδακέσ' σο Τσιτσιλήν με καρπίτσα και τσαμούρ' επόκαμ'ατά, τ' οσπίτα, τ' αχυρώνας, τα μαντρία, ούλα τα χτισώνας.

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.
γιαρτίμ',
το
 = βοήθεια
τουρκική λέξη yardim = βοήθεια
φρ.'Σο ταρλόυγ' απάν τη δουλείας, κ' ίλλα'ς σο σέρεμαν τη τομάτας, επόναμε οι γειτόν', ο είνας τον άλλον γιαρτίμ' να τελένομε τα δουλείας χωρίς να βάλομε το χέρ' 'ς σην τζόπαν.

πεγενεύκουμαι(και πεγιανεύκομαι), = μου αρέσει κάτι
τουρκική λέξη beyehmek  = μου αρέσει κάτι
φρ.'Σ σα νεότητα τ'ς, ζατίμ, καν'νάν κ' επεγενεύκουντον, η ανόρεχτος, ομείνας εκότζεζεν , ο άλλος ετσιντούλαζεν και...ντ' εγροίλικ'σεν; ωράζ', άμον κούκος, το τζάγ' τη κυρού ατ'ς...

εχτιάτς (γνωστή η έκφραση ίνουμαι  εχτιάτς) = βρίσκομαι στην ανάγκη
τουρική λέξη  ihtiyac = ανάγκη
φρ. Ένουμ΄νες εχτιάτς κ' εδανείσταμε έναν τσουβάλ' κοκκία ας σον σ'χωρεμένον τον Αβήτς τη Τόγκα κ' όντες έρθεν τ' αλώνι' ο καιρόν, δύο τσουβάλε εψαλάφ'σεν...

τσαλγούν, το  = μουσικό όργανο
τουρκική λέξη  calgi = μουσικό όργανο
φρ.Ατόσον βαθέα κοιμάται η πατσή μ' η Αθηνά, εκατόν τσαλγούνα πα να κρούγ'νε 'ς σο γιάν ατ'ς , εείνε ΄κ' εγνεφίζ'.