2 Μαΐου 2016

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν - Ποντιακή Διάλεκτος Αργυρούπολη (Χαλδία)

κελπερή, η  = φτυάρι  φούρνου
τουρκική λέξη gelberi = σιδερένιο εργαλείο
φρ.Έπαρ' τσαπύγα την κελπερήν και τάταξον τ' άψιμον, να μη νεβζήεται, άμον εσαχτάρωσεν...

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

κεψέ,
η  
= μεγάλη χάλκινη κουτάλα
τουρκική λέξη kepce = κουτάλα, χουλιάρα
φρ.Με τ' αβούτο την κεψέν και το δίλαβον το χαλκόν, γάρηδες, εξέρετεν πόσα χαράντας σο Τσίτσιλη εντώκα 'ς σην στράταν;΄(= έφερα σε πέρας).

τσαγκάλ', το  = βέργα στην οποία στηρίζεται κι αναρριχάται το φυτό (π.χ. φασολιά )
τουρκική λέξη  cahgal = κλαδί
φρ.Τα φασούλα ντ' έσπειραμε έπεϊ εμποπήραν, 'ς σο κιντίν απάν' ά εμαπαίνω ΄ς σην παχτζάν κ' 'α φοσίζω 'ς σο γιάν ατούν τα τσαγκάλα ν' επορούν και τυλίουνταν και σύρ'νε πόι.

τσακινεύκουμαι*,   = διστάζω, δειλιάζω , λιποψυχώ
τουρκική λέξη cekinmek  = διστάζω, δειλιάζω , λιποψυχώ
φρ.Οψέ το βράδον, είπεν η πιπή μ' η Καίρο, εχπάστεν ν' έρται 'ς σο παρακάδ' κ' όντες ύλαξεν άγρα- άργα ο σκύλον τη Τόγκα, ετσακινεύτεν κ' εκλώστεν οπίσ'.

τσακούτζ' , το   = σφυρί
τουρκική λέξη  cekic = σφυρί
φρ.Έπαρ', νέπε Χρήστον. το τσακούτζ' και κοπάντζον το τζακελιχτέρ'-  ι - μ', 'ς σο κιντίν απάν' ά τζακελίζω το παχτζόπον, εσάρεψαν ατό τα πιρπιρίμα.