Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Aράμ Βaρτάν - Γλωσσικά Ιδιώματα Τραπεζούντας

γαλίπ το = μήτρα, εκμαγείο, καλούπι
τουρκική λέξη kalip = μήτρα, αχνάρι, προσχέδιο

φρ.Μ' έναν γαλίπ' σαπών' κ' απέσ΄ 'ς σ' έναν σκαφίδ' ελούσκουντον, με την σειράν , ούλον η ταϊφα κ' η τανακι'α με το νερόν 'ς σο γιάν καικά...

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

γαπουργά* η = παιδί

τουρκική λέξη kabarga = παιδί, πλευρικός

φρ.Ο άχαρον ο Νίκας , όντες ετσαρτεύταν τ' οβούδα κ' εταβιρεύτεν η αραπά τ' , ερρούξεν κ' τα γαπουργάδας ατ' και τρία μήνας εκείντον 'ς σο σπίτα ντ'.

τόχα,, η = αγκράφα
τουρκική λέξη toka   = αγκράφα, πόρπη Ι πιαστράκι

φρ. Ετσαρτούλιζαν τ' ασημί τα κοτζάκα και το τρανόν η τοχά απάν' 'ς σο πρασινειδί το φιστάν ' - ι -μ', ντ' έρραψεν η Μαρίκα κ' όντες εφόρ' ν ατό κ' ετένα 'ς σην αϊναν, εγώ εμέν επεγιανεύκουμ'νε.

τσαπαλαεύω* , = προσπαθώ , αγωνίζομαι

τουρκική λέξη cabalamak  = προσπαθώ , αγωνίζομαι

φρ. 'Επεϊ χρόνα, απέσ' 'ς σ' Τσαϊρε κ' αφκά 'ς σον ήλεν ετσαπαλάευαν οι χωρέτε ' μουν με τα χέρα για (ή)  με καγανόπα, να μη γαπατεύνε το ρύζ' τ' αφωρισμένα τα μουχρίτσας (= ζιζάνια, αγριόχορτα).

ερίφ'ς,  (χ)ερίφ'ς, άνθρωπος , άγνωστος τύπος ανθρώπου

τουρική λέξη herif = τύπος, υποκείμενο

φρ. Ατός ο (χ)ερίφ'ς ποίος έν', πως λέγ'ν ατόν, για ορώτα και μάθα ντ' αραεύ' 'ς μέρα μουν, γιαμ' έν' ο έμπορας τίναν αναμένομε να δίγ' τιμήν για το ρύζ΄;