4 Απριλίου 2016

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν - Ποντιακή Διάλεκτος Αργυρούπολη (Χαλδία)

γοτζαμάν', ο = μεγάλος Ι γέρος Ι σύζυγος
τουρκική λέξη kocaman = πελώριος
φρ.Γοτζαμάν άντρας, σκατόν ' κ' αραεύ'ς και ταράεσαι ανάμεσα 'ς σα τσαχάλκα, άφ'ς ατά ας χέζ'ν και τρώνε μοναχά...

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

ζατέν-ζατί-ζατίμ
= άλλωστε

τουρκική λέξη zaten = άλλωστε, ήδη, εξάλλου
φρ. Όντες αναστορώ τα παλαιά και κρούν' 'ς σο νου μ' τ' εμετέρ' οιαθρώπ', εθαρώ ελέπ' ατ'ς τικλαεμέντς εμπροστά μ', ζατί γάβρ΄-ι-μ' ο άθρω-πον, όντες ανασπάλ'τς ατόν, ατότε αποθάν'!

παλάχ'*, το = μικρό του βουβαλιού
τουρκική λέξη balak  = νεογνό ζώου
φρ.Είναν καιρόν τα γιαζίαμουν σο Τσιτσιλή γομάτα κομέσα και παλάχα έταν κ' ατώρα πα να 'ς σα γιαζία ελέπ'ς ατά να 'ς σα παθινία.

τούτ', το = μούρο (δέντο και καρπός)
τουρκική λέξη   dut = μούρο
φρ.Έναν τρανόν τούτ' είχεν 'ς σην αυλή ν ατ'ς η πιπή μ' η Σόνα κ' όντες εγομούντον με τα ικοκκινειδή τούτα, οι γαρήδες τη μαχαλάς εσέρευαν ατά κ' εποίναν ατά πεκμέζ'.

τουτούμ', , το = στάση , συμπεριφορά
τουρκική λέξη tutum   = 
συμπεριφορά
φρ.Ωράσον γαντουρεύ' το κορτζόπο σ' ατός ο γιοσμάς τη Τόγκα , το τουτούμ ' ν ατ' ξ'αι κ' ερέχκουμ' ατό, γαλένα - γαλένα καλατζεύ', αμά, ας σο γαλενόξν το ποτάμ ' να φογάσαι , ρίζα μ', απ' αφκακές χαντζεύ'!.