Μάτισμα Αναγέννηση δεκαετία '50

Στη δεκαετία του 1950, στο χωριό μας Αναγέννηση Σερρών, το μάτισμα ήταν μια βαθιά ριζωμένη λαϊκή δοξασία, αποδεκτή σχεδόν από όλους και συνδεδεμένη με την καθημερινή ζωή των ανθρώπων.

 Οι παλιοί πίστευαν πως όσοι είχαν γαλάζια μάτια μπορούσαν, πολλές φορές άθελά τους, να «ματιάσουν».

Συνήθως ματιάζονταν μικρά παιδιά, τα οποία θεωρούνταν πιο ευάλωτα, αλλά και ζώα, καθώς και διάφορα αντικείμενα ή καταστάσεις που προκαλούσαν θαυμασμό, όπως μια βρύση με πολύ νερό, ένα καινούργιο εργαλείο ή μια καλή σοδειά.

Τα συμπτώματα του ματιάσματος.

Ο ματιασμένος άνθρωπος παρουσίαζε έντονα συμπτώματα. Έλεγαν πως είχε: φοβερό πονοκέφαλο, έντονη αδυναμία, ζαλάδα και κακοκεφιά. Στη λαϊκή αντίληψη της εποχής, αν το μάτιασμα ήταν βαρύ και δεν λυνόταν εγκαίρως, μπορούσε ακόμη και να αποβεί μοιραίο, ιδιαίτερα για τα μικρά παιδιά ή τα ζώα.

Τρόποι προστασίας από το μάτισμα.

Για να προφυλαχθούν, οι κάτοικοι της Αναγέννησης χρησιμοποιούσαν διάφορα αποτρεπτικά μέσα, πολλά από τα οποία συναντάμε και σήμερα: Σκόρδο, κρεμασμένο στο σπίτι ή πάνω στα παιδιά. Γαλάζια χάντρα (μάτι), ραμμένη στα ρούχα ή κρεμασμένη στον λαιμό. Πέταλο αλόγου στην πόρτα του στάβλου, για να μη ματιάζονται τα ζώα. Τα καινούργια εργαλεία θεωρούνταν ιδιαίτερα ευάλωτα στο μάτισμα, γι’ αυτό συνήθιζαν να κρεμούν επάνω τους σκόρδο, ως μέτρο προστασίας.

Η διαπίστωση του ματιάσματος.

Η διάγνωση γινόταν με απλούς αλλά καθιερωμένους τρόπους. Ο πιο συνηθισμένος ήταν: τρεις σταγόνες λάδι σε ένα ποτήρι νερό. Αν το λάδι διαλυόταν ή «άνοιγε», τότε θεωρούσαν βέβαιο ότι υπήρχε μάτιασμα. Άλλος τρόπος ήταν το αλάτι με νερό, το οποίο, αφού χρησιμοποιούνταν στο ξεμάτισμα, ριχνόταν στη φωτιά, για να «καεί το κακό».

Το ξεμάτισμα

Το ξεμάτισμα γινόταν συνήθως από άτομα που «το είχαν», δηλαδή γνώριζαν τον τρόπο και θεωρούνταν ικανά να λύσουν το κακό. Εκτός από το λάδι και το αλάτι, υπήρχε και το κάπνισμα με άνθη του Επιταφίου, τα οποία θεωρούνταν αγιασμένα και ιδιαίτερα αποτελεσματικά. Η πράξη αυτή συνδύαζε λαϊκή πίστη, θρησκευτικό στοιχείο και εμπειρική γνώση, όπως την αντιλαμβάνονταν οι άνθρωποι της εποχής.

Μάτισμα: πίστη και παράδοση.

Το μάτισμα στην Αναγέννηση της δεκαετίας του ’50 δεν ήταν απλή δεισιδαιμονία. Ήταν μέρος της λαϊκής παράδοσης, τρόπος εξήγησης ανεξήγητων συμπτωμάτων και μια μορφή ψυχολογικής ανακούφισης σε δύσκολα χρόνια φτώχειας και στερήσεων. Σήμερα, παρότι η επιστήμη δίνει άλλες ερμηνείες, τα έθιμα αυτά παραμένουν ζωντανά στη μνήμη των παλιών και συνεχίζουν να αποτελούν κομμάτι της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.