Τα Φώτα ή Θεοφάνια στα παλιά χρόνια δεκατία '60 Αναγέννηση

Μια από τις μεγαλύτερες γιορτές, που σηματοδοτεί και το τέλος του Δωδεκαημέρου των Χριστουγέννων, είναι τα Θεοφάνια ή Φώτα.

Η γιορτή αυτή είχε πάντα ιδιαίτερη σημασία για τους κατοίκους της Αναγέννησης, καθώς συνδύαζε θρησκευτικό, πολιτιστικό και κοινωνικό χαρακτήρα. Από την ημέρα του Αγιασμού των Υδάτων, σύμφωνα με την τοπική παράδοση, πίστευαν ότι τα ξωτικά και οι καλικάντζαροι, τα πνεύματα που δημιουργούσαν μικρές ταραχές στα σπίτια, εγκατέλειπαν τα σπίτια και επέστρεφαν στις «βάσεις» τους, αφήνοντας τους ανθρώπους και τα ζώα του σπιτιού ήσυχους και προστατευμένους για όλο το χρόνο.

Την παραμονή των Φώτων, στην εκκλησία του Αγίου Αθανασίου, τελούνταν η πρώτη τελετουργική ακολουθία του Αγιασμού. Οι πιστοί συγκεντρώνονταν στην εκκλησία από το απόγευμα και παρακολουθούσαν με δέος την τελετή, όπου ο ιερέας προσευχόταν για το καλό της κοινότητας, των σπιτιών, των χωραφιών και των ζώων. Μετά την απόλυση της ακολουθίας, ο ιερέας, κρατώντας το πετραχήλι και ένα χάλκινο δοχείο με αγιασμένο νερό, συνοδευόμενος από ένα παιδί-βοηθό, γύριζε από σπίτι σε σπίτι, ραντίζοντας και φώτιζε όλα τα σπίτια του χωριού.

Ο ιερέας χρησιμοποιούσε ένα κλωνάρι βασιλικού για να διαχύσει το αγιασμένο νερό σε όλους τους χώρους και ψάλλοντας το «Εν Ιορδάνη…», ευλογούσε τους κατοίκους, τα ζώα, τις αυλές και τους κήπους. Οι κάτοικοι πίστευαν ότι το νερό του Αγιασμού προστάτευε την οικογένεια από αρρώστιες, κακές επιρροές και ατυχήματα, ενώ παράλληλα εξασφάλιζε γονιμότητα στα ζώα και καλή σοδειά για τους αγρούς.

Τα Θεοφάνια δεν ήταν μόνο θρησκευτική τελετή, αλλά και μια κοινωνική εκδήλωση για το χωριό. Οι κάτοικοι αντάλλασσαν ευχές για υγεία, ευτυχία και πρόοδο, ενώ τα παιδιά συνόδευαν τον ιερέα, συμμετέχοντας ενεργά με ενθουσιασμό και περιέργεια. Παράλληλα, οι ηλικιωμένοι διηγούνταν ιστορίες και μνήμες από τα προηγούμενα χρόνια, ενώ οι γυναίκες προετοίμαζαν μικρές προσφορές ή γλυκίσματα για τον ιερέα και τα παιδιά που συμμετείχαν στη διαδικασία.

Η επίσκεψη του ιερέα σε κάθε σπίτι ήταν μια ευκαιρία για τους κατοίκους να καθαρίσουν τα σπίτια, να βάλουν τάξη στους χώρους τους και να δείξουν την φιλοξενία τους. Συχνά, οι άνθρωποι άνοιγαν τις αυλές και τα μπακάλικα τους, φέρνοντας μαζί ζώα, που τα έπαιρνε ο ιερέας και τα ευλογούσε, πιστεύοντας ότι η ευλογία αυτή θα εξασφάλιζε την καλή τους υγεία και γονιμότητα για το νέο έτος.

Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, οι κάτοικοι συγκεντρώνονταν στο κέντρο του χωριού μας , όπου συζητούσαν για την περσινή σοδειά, τα ζώα και τις οικογενειακές υποθέσεις, ενώ τα παιδιά έπαιζαν γύρω από την εκκλησία, γεμίζοντας τον χώρο με φωνές και γέλια. Η μέρα αυτή, πέρα από τη θρησκευτική της διάσταση, ενίσχυε την κοινωνική συνοχή, καθώς όλοι οι κάτοικοι συμμετείχαν, ανεξαρτήτως ηλικίας ή κοινωνικής θέσης, δημιουργώντας μια αίσθηση κοινότητας και αλληλεγγύης που χαρακτήριζε το χωριό εκείνη την εποχή.

Τα Θεοφάνια στη δεκαετία του ’60 στην Αναγέννηση ήταν επομένως μια γιορτή που συνδύαζε θρησκευτική ευλάβεια, κοινωνική συμμετοχή και πολιτιστική παράδοση, και αποτελούσε μια σημαντική στιγμή για την ενίσχυση των δεσμών της κοινότητας και τη διατήρηση της ποντιακής και τοπικής παράδοσης.

Σημειώνεται ότι, μέχρι σήμερα, η παράδοση των Θεοφανίων εξακολουθεί να τηρείται στο χωριό μας, με σεβασμό στις παλιές συνήθειες και τοπικά έθιμα, μεταφέροντας τη γνώση και την εμπειρία από γενιά σε γενιά.