30 Σεπτεμβρίου 2022

Ποντιακή Λαογραφία & Γλώσσα - Αργυρούπολη (Χαλδία)

γαπλαεύω* = καλύπτω, επενδύω(πάπλωμα, βιβλίο)
τουρκική λέξη karlamak= επιστρώνω, καπλαντίζω
φρ.'Σσο Δημοτικόν, όντες έμ΄νες, έπρεπεν να γαπλαεύομε τα βιβλία μουν μ' έναν γερανέον χαρτίν, αλλέως ' α έτρωγαμε ας σον δέσκαλον τα βιτζέας'ς σα χέρα για (ή) τα σκαμπίλα'ς σα κατζία!
Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.
γαραλαϊζω
, το = κραυγάζω, βγάζω δυνατή φωνή
τουρκική λέξη = 
 δεν ξέρω
φρ.Νέπε 'ατζερίεται η τσίπα σ' μη γαραλαΙ'ς, όντες καλατζεύ΄ς, όλεν την μαχαλάν χαπάρ εδέκες, ζατίμ, κωφέσσα΄κέιμαι, έκ΄σα σε...

μουρταρλούγ' *,,το  = βρομιά, ακαθαρσία
τουρκική λέξη  murdarlik = 
βρομιά, ακαθαρσία
 φρ.Νέπε Χρήστον, τοπλάεψον τ' αχούλ' -ι-σ', ατά τα μουρταρλούγα ντ' ευτάς, ανέν και παίρ' χαπάρ' η πεθερά σ' κ' άλλ' εμπροστά ας σην γαρή σ', κανείς 'ς κι θα γουρταρεύ' σε, με τα λάχτας 'α σύρ΄τσε έξ'...

ζαχρά, η = 'όλα τα σιτηρά
τουρκική λέξη zahire  = σιτηρά Ι εφόδια
φρ.Ζαχράδας κ' αλεύρα εφέκαμε  'ς σ' αμπάρα, βουτούρ'τα και τυρία 'ς σα πουλούλα κ' ευρέθαμε 'ς στράτας τσιμπλάχηδες και νεστικοί..

λαφαζάνος ( και λαπαζάνος)',= φλύαρος, ανόητος
τουρκική λέξη lafazan = φλύαρος, ανόητος
φρ.Ανάθεμ' άτον ,τον λαφαζάνον , έρθεν κ' εκαλοκάτσεν και σειράν 'ς σην καν'νάν ' κ' εδέκεν να καλατζεύ', το στόμαν ατ' απάν' κ' έρθεν,'ς σ' 'αλλ' την φορήν , 'α ξύνω άλας ο['ισ' ατ' , πέλκι, σ' κούται φεύ'!