12 Ιανουαρίου 2019

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Χαραμί Βαρτάν - Ποντιακή Διάλεκτος Αργυρούπολη (Χαλδία)

πουϊκ(χ)', το  = μουστάκι
τουρκική λέξη biyik = μουστάκι
φρ.Όντες εσυχαρίασαν τον Χρήστόν, εποίνεν τ' αγούρ' , το 
πουϊχ και τ' ωτία τ' πα εγέλασαν.

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.
πουργού, το = εργαλείο με το οποίο ανοίγουν τρύπες
τουρκική λέξη purgu = τρυπάνι
φρ.Νέπε, ντο θα κρεμάνω ΄ς σ' αβούτο την τρύπαν ντ' ένοιξες με την πουργούν, άθρωπον γιόξα το πεσκίρ;

ραχάτ', το  = ηρεμία, άνεση
τουρκική λέξη rahat  = άνεση Ι άνετος 
φρ.Νέπε , κάθ'κα ΄ς σ΄ωβά σ΄, ραχάτ 'κ ΄έχ΄ς! μίαν αδακές κλωσκεσαι, μίαν εκέσ', 'ς σον κώλο σ' αχάντα έχ΄ς, χός η κουτζή εμούν με τον νισανλούν ατ'ς έν' 'ς σο λασίον.

μακάρτ',* το = μικρή ποσότητα γιαουρτιού που ανακατεύεται μέσα στο χλιαρό γάλα για να πήξει
τουρκική λέξη makart = πυτία
φρ. Ούλα τα ξυγάλ' τα εσέγκες ατά'ς σο ξυλάγγ' και λαϊσκουνταν κ' έναν χουλαρέαν μακάρτ ' 'κ' εκράτεσες να κολίεις το γάλαν κ' ατώρα ερρούξες κ' αραεύς'ς ας σην μαχαλάν σ΄Τόγκα.

καρίκ' το  = διαχωριστική λωρίδα των χωραφιών
τουρκική λέξη karik  = αυλάκι
φρ. Απαγέσ' 'ς σα καρίκας τη χωραφίων εφύτρωναν τα μουχρίτσας και τσεσίτα-τσεσίτα χορτάρα κ' οσήμερον , με τα φάρμακα ντο τσανίζ'νε ατά πα εσύρθαν.