5 Οκτωβρίου 2021

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Karacoban koy - Τοπικό λεξιλόγιο Χαλδίας

αμπούρ - τζουμπούρ = γρήγορο φαγητό
τουρκική λέξη abur-cubur = πρόχειρό φαγητό
φρ.Τσί εκυνήγανες σε, ατζάπ'σα, και χαρπία εσέβες 'ς σ' οσπίτ', έφαες αμπούρ- τζουμπούρ κ' ένουσ'νε γαϊπ', τ' έναν τ' ομμάτ'-ι-μ- ουσνά έλεπες σε τ' άλλο εχάσε σε!

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

κουρτώ = καταπίνω 
φρ.Όντες  πονεί η γούλα σ' , γιάβρ'-ι-μ' και 'κ' επορείς να κουρτάς, ποίσον γαργάρας με χαμόμηλον κ' αμάν μαλακώμν η γούλα σ'...

οργάσεμαν, το  = προσπάθεια, αγώνας
τουρκική λέξη ugrasma    = προσπάθεια, αγώνας πάλη
φρ.Αίκον οργάσεμαν πα ίνεται ; ο ήλεν εκατακεφαλάεν κ' οι αργάτ' ακόμαν τσαπαλαεύνε, νέπε Χρήστο, απέσ' 'ς σο χωράφ' ιστέ, οπουρνά πα ημέραν έν', κανείται, ας θήκ'νε κά τα καγάνα.

μιντέρ', το  = μαξιλάρα, υπόστρωμα
τουρκική λέξη minder =  μαξιλάρα,, στρωμνή
φρ. Η γιάγια μ' η Πηνελόπ' σα τρανά τα ζέστας τη καλοκαιρί, μ' έναν μιμτέρ' 'ς σο χέρ΄ ελάσλουτον την αυλήν κ' όπου καικά έλεπεν σαρήν, εθή'νε ατό κα κ' εκάθουντον κεπέκει ετοπλαεύκουνταν ούλ' οι γραιάδες τη μαχαάς σ' Τόνκα.

τολασεύω*  = γυρίζω από δω κι από κει άσκοπα ,περιφέρομαι
τουρκική λέξη dolasmak = τριγυρνώ,περιπλανιέμαι
φρ.Όντες θήκο το κιφάλ'-ι-μ' 'ς σο μαξιλάρ' τ' αχούλ'-ι-μ' σ' ούλα κέσ' τολασεύ' και τέρμαν 'ς σα τέρτα αραεύ'.