Η κατοικία δεκατία του '20 Αναγέννηση

Τα σπίτια στα παλαιότερα χρόνια ήταν χαμηλά και μικρά, κτισμένα με πλιθιά και σουβαντισμένα με λάσπη.

Τη δεκαετία του ’20, τα σπίτια στην Αναγέννηση Σερρών ήταν χαμηλά, μικρά και λιτά, φτιαγμένα με τα υλικά που πρόσφερε ο τόπος. Χτίζονταν κυρίως με πλιθιά και σοβατίζονταν με λάσπη, ενώ η σκεπή στηριζόταν σε ντιρέκια (ξύλινους πασσάλους). Εσωτερικά και εξωτερικά τα σπίτια ασβεστώνονταν ή χρίζονταν με κοκκινόχωμα, δίνοντας τη χαρακτηριστική όψη της εποχής.

Η εσωτερική διαρρύθμιση ήταν απλή αλλά λειτουργική. Τα σπίτια χωρίζονταν συνήθως σε τέσσερις χώρους: το κελάρι, τον σοφά, τον (ν)όντα και το χαγιάτι. Όλα σχεδόν τα σπίτια διέθεταν φούρνο με μικρή κρέμαση, απαραίτητο για την καθημερινή παρασκευή του ψωμιού.

Ο φωτισμός ήταν περιορισμένος, καθώς τα περισσότερα σπίτια δεν είχαν παράθυρα. Το φως προερχόταν από γκαζόλαμπες, από φεγγίτες στη σκεπή ή από τη φωτιά στο τζάκι, που αποτελούσε την καρδιά του σπιτιού.

Για τα ζώα υπήρχαν ειδικοί χώροι. Τα πρόβατα στεγάζονταν στα αζούλια, πρόχειρα σκεπάσματα, ενώ κατασκευάζονταν και τσαρδάκια για τη διαμονή των βοσκών. Τα μεγαλύτερα ζώα, όπως βουβάλια, αγελάδες και βόδια, φιλοξενούνταν σε στάβλους με παχνιά, γνωστά ως ντάμια.

Τα έπιπλα του σπιτιού ήταν ελάχιστα και πρακτικά: σκαμνιά, καναπέδες, αμπάρια για το ρύζι, ψάθες και σοφράδες. Το φαγητό σερβιριζόταν πάνω στους σοφράδες, ενώ συχνά έτρωγαν και στα γκέφαλα, δηλαδή στις γωνιές κοντά στο τζάκι.
Τα μαγειρικά σκεύη περιλάμβαναν κατσαρόλες, ξύλινα κουτάλια, αλουμινένια πιάτα, μπακίρια και άλλα απλά αντικείμενα της καθημερινότητας.

Η ανέγερση του σπιτιού συνοδευόταν από έθιμα και τελετουργίες. Κατά τη θεμελίωση έσφαζαν έναν πετεινό και έκαναν αγιασμό για το καλό του σπιτιού. Όταν ολοκληρωνόταν η σκεπή, τοποθετούσαν έναν ξύλινο σταυρό, στον οποίο κρεμούσαν δώρα για τους μαστόρους, όπως πουκάμισα, μαντήλια, πετσέτες, κάλτσες και άλλα είδη.

Ο στολισμός του σπιτιού γινόταν με απλά αλλά καλαίσθητα μέσα: ψάθες στο πάτωμα, κουβέρτες, πλεκτά βαμβακερά τραπεζομάντηλα, μαξιλάρια με κεντητές μαξιλαροθήκες και χαλιά στους τοίχους.

Σήμερα, σχεδόν όλα τα σπίτια της Αναγέννησης Σερρών είναι καινούργια, χτισμένα με πέτρα και τούβλα, με κεραμοσκεπές. Πολλά είναι διώροφα και διαθέτουν όλες τις ανέσεις ενός σύγχρονου σπιτιού, όπως κουζίνα, κρεβατοκάμαρα, καθιστικό, σαλόνι και λουτρό.

Είναι πλήρως επιπλωμένα και εξοπλισμένα με σύγχρονες ευκολίες, όπως τηλεόραση, ίντερνετ, ηλεκτρική ή υγραερίου κουζίνα, ψυγείο και πλυντήριο. Οι περισσότερες κατοικίες διαθέτουν επίσης ευρύχωρες αυλές, περιφραγμένες με πασσάλους και δικτυωτό σύρμα, όπου οι κάτοικοι καλλιεργούν λαχανικά, διατηρώντας ζωντανή τη σχέση με τη γη.