20 Ιανουαρίου 2019

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Karacoban koy - Τοπικό λεξιλόγιο Χαλδίας

κιάρ' ,το  = κέδρος, όφελος
τουρκική λέξη kar =  κέδρος, όφελος
φρ.Ας ατό τ' ολισφερίσ', νέπε ντ' εποίκες ποίον έτον τ' εσόν το κιάρ; γιαμ' δύο τάλαρα επούλτσες ατά πέντε φράγκα και ξάν' εσέβες απέσ' με τα τσαρούχα.
Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

μεϊχανά
,η = ταβέρνα, καπηλειό
τουρκική λέξη meyhane =  καπηλειό
φρ.Ας ατόν, γιάβρ'-ι-μ', χαϊρ' μ΄αναμέν'τς, αν ακούς εμέν' , αποδέβ΄ατόν, ζατίμ,'ς σα μεϊχανάδας και 'ς σα σποταλέσα χαρτζεύ' το ημεροδούλ' νατ' , ντ' οσπίτ' 'α γουρεύετεν;

ουφλάεμαν, το ( και ωφλάεμαν)  = στεναγμός πόνου (ουφ. και ωφ= επιφών.)
τουρκική λέξη  uflama = στεναγμός, κάνω ουφ, βαρυγκώμια oflama = αναστεναγμός
φρ. Nέτζη, κόψον ατό το ουφλάεμαν, άμον φουφούκα και λελέκα, ακόμαν ''κ' έμαθες την ζούταιναν την πεθερά σ', έλεπον την συννύφ'σσα σ, εείνε φτύζ' ατέν ατέ λέει βρέχ΄και 'ς σο σκατόν ατ'ς καν'νάν 'κ' έχ'!

ραντά,η = τρίφτης
τουρική λέξη rende = τρίφτης
φρ. Έπαρ' την ραντάν ας σο ταρέζ' και ρανταλάεψον αβούτα τα παρτσάδας τη πάλκας, ουσνά φτάω εγώ πα το ζουμάρ'.

φιτιλαεύω,  και (φιτιλάζω)  = υποκινώ
τουρκική λέξη  fitlemek  = υποδαυλίζω, υποκινώ
φρ. Στόχεψον, ενάξα την τουλτούλαν την Φιφίκαν, σπ' αφκακέσ' χαντζεύ', μη φιτιλαεύ' την κουτζή σ' και χαλάεται το πουλούλ' ντ' ευτάει ατέν η Τογκάβα, η πρώτεσσα η προξενήτρα τη χωρί'...