Το Τσουτσούλι στ’ εμέτερον το χωρίον

Τι είναι το «Τσουτσούλι»; είναι το «Τσουτσούλι»;Στην ποντιακή λαλιά, το Τσουτσούλι δεν είναι απλώς μια λέξη. Είναι πείραγμα, είναι ματιά πονηρή, είναι το χαμόγελο που σκάει πριν καν ειπωθεί η κουβέντα. Άλλοτε σημαίνει τον ζωηρό, τον σκανταλιάρη· άλλοτε τον «έξυπνο» που νομίζει πως τα ξέρει όλα· κι άλλοτε είναι απλώς μια χαϊδευτική σπόντα, ειπωμένη με αγάπη.

Πότε το λέμε; Το τσιτσιλή ξεφεύγει στις κουβέντες της καθημερινότητας: στην αυλή, στο καφενείο, στο τραπέζι. Το λέμε όταν κάποιος κάνει τον σβέλτο, όταν μπλέκει σε κουβέντες χωρίς να τον ρώτησαν, ή όταν θέλουμε να τον προσγειώσουμε… χωρίς κακία.

Πώς ακούγεται; Με τόνο παιχνιδιάρικο. Αν το πεις βαριά, χάνεται το νόημα. Αν το πεις σωστά, γίνεται γέλιο. Το τσιτσιλήκοβον θέλει μάτι που κλείνει και χαμόγελο μισό.

Τσουτσούλικοβο και χιούμορ Η ποντιακή σάτιρα δεν πληγώνει· διδάσκει. Το Τσίτσιλη είναι μέρος αυτής της σοφίας: να λες την αλήθεια χωρίς να σηκώνεις φωνή, να διορθώνεις χωρίς να μαλώνεις. Έτσι μεγάλωσαν γενιές  με λόγια που γελούσαν.

Σήμερα Στις γελοιογραφίες, στις εικόνες και στα πινακάκια, το Τσουτσούλι ξαναβρίσκει τη θέση του. Όχι για να κοροϊδέψει, αλλά για να θυμίσει πως η γλώσσα μας είχε (και έχει) τρόπο να μιλά με καρδιά.

Κλείνοντας Αν ακούσεις «Τσουτσούλι» και γελάσεις, το κατάλαβες σωστά. Αν θυμηθείς κάποιον δικό σου, ακόμα καλύτερα. Γιατί οι λέξεις ζουν όσο τις λέμε κι όσο τις αγαπάμε.