22 Ιανουαρίου 2019

Η μητρική γλώσσα των προγόνων μας από το Karacoban koy - Τοπικό λεξιλόγιο Χαλδίας

ακλανεύκουμαι = ασχολούμαι με κάτι να περάσει ευχάριστα η ώρα 
τουρκική λέξη eglenmek=διασκεδάζω
φρ.'Σ σα παρακάδα, ο ταή μ' ο Τάσον αμίλετος εκάθπυντον 'ς σ' έναν κιοσάν κ' ακλανεύκουντον μ' έναν αλατζάν 'ς σα χέρα τ' κ' εχαβασλάευες να ελέπ'ς τα τσαλουμόπα τη παιξίας ατ'.

Ποντιακές λέξεις και εκφράσεις με τη σημασία και την ιστορική τους προέλευση. Μαθαίνουμε και διατηρούμε ζωντανή την ποντιακή γλώσσα μέσα από τη γνώση και την παράδοση.

καφούλ'
 = θάμνος 
τουρική λέξη kaful - kafil = θαμνώδη; περιοχή
φρ.Νέκουτση, τα μαλλία σ' άμον καφούλα ένταν φωλέας ' α ευτάνε  απέσ' τα φτείρας και χαπάρ ' κι θα παίρ'τς ατό, δέβα νέβρακ'σον και χτέντζον ατά.

παρχάτζ' το = χάλκινο σκεύος της κουζίνας με τοξοειδές χερούλι,(του αγιασμού)
τουρική λέξη bakras = χάλκινο  δοχείο
φρ. Ανήμαραν τα Φώτα ο παπάς μ' έναν παρχάτζ' γομάτον αγιασμένον νερόν, ελάσκούντον το χωρίον και με κλαδόπα βασιλικού εράντιζεν κ' αθρώπ'ς, τ' οσπίτα, τα ζα κ' ούλα πα τα γιαπία μουν.

χοβλάεμαν, το ( και γοβλάεμαν) = επίθεση
τουρκική λέξη kocalama  = καταδίωξη
φρ. Με το χοβλάεμαν ντ' εποίκεν απάν' 'ς σον κλέφτεν και με δύο μούστας ντ' εδέκεν ατόν, εκατήβασεν τα μουντζούρ ' ατ' κ' έσυρεν έξ' τη σκύλ' τον γιον!

ζαμπαρλούγ'* το  = τσιλιμπούρδισμα
τουρική λέξη  zamparalik   = τσιλιμπούρδισμα
φρ. Ανάθεμά τον, τον ζάμπαραν, 'ς σο σκατόν απάν' ας, πάει χάται, ο ετεψίης με τα ζαμπαρλούγα τ' ετσαρακάλεψεν όλεν την ταϊφαν τ'...